على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2566
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
از چيزى گرفتن . و پاى را محكم و استوار كردن . فشرده ( facorde ) ص . پ . منضغط و فشار داده شده و افشرده شده . فشرده قدم ( facorde - qadam ) ص . پ . ثابت قدم و پايدار و استوار و برقرار . فشرده قدمى ( facorde - qadami ) ا . پ . پايدارى و ثابت قدمى و استوارى و برقرارى . فشع ( fac ' ) م . ع . فشعت الذرة فشعا ( از باب فتح ) : خشك شد اطراف ارزن . فشغ ( facq ) م . ع . فشغته فشغا ( از باب فتح ) : برآمدم از بالاى آن چندانكه پوشيدم و فرو گرفتم آن را . و فشغت فلانا بالسوط : بلند كردم فلان را بتازيانه . و نيز فشغ : به زير تازيانه آوردن كسى را . فشغاء ( facq ' ) ص . پ . ناصية فشغاء : پيشانى پراكنده موى كه مويهاى آن فرو گرفته باشند ابرو را . فشغة ( facqat ) ا . ع . گياه پيچك . و پنبه مانندى در اندرون نى . و آنچه از جوف گياه صاصل پرد و پراكنده گردد . فشفاش ( facf c ) ا . ع . گليم درشت باريك تار . فشفش ( fec - fec ) ا . پ . آواز تير هنگامى كه از چلهء كمان برآيد . فشفش ( fecfec ) ا . ع . شراب بىمزه . فشفشة ( facfacat ) م . ع . فشفش فشفشة : سست گرديد عقل او . و از حد در گذشت در دروغ . و فشفش ببوله : پاشيد كميز را . فشفشه ( fec - fece ) ا . پ . نوعى از آتش بازى كه تير هوا نيز گويند . فشق ( facq ) ا . ع . نوعى از سخت خوردن . فشق ( facq ) م . ع . فشق فشقا ( از باب نصر و ضرب ) : خورد خوردنى سخت . و فشق القوم الدنيا : روى آورد دنيا بر آن قوم پس بازى كردن به آن و بلهو و لعب برخاستند . و فشق فلانا : زد فلان را . و فشق الشيىء : شكست آن چيز را . فشق ( facaq ) ا . ع . شادمانى . و آزمندى . و خوشدلى . و دورى ميان دو سرون و ميان دو سر پستان پيشين شتر . فشق ( facaq ) م . ع . فشق فشقا ( از باب سمع ) : دويد . و گريخت . فشك ( fecak ) ا . پ . سايبان و چترى كه براى محافظت از آفتاب بسر گيرند . فشل ( facl ) ص . ع . رجل فشل : مرد بد دل ترسنده و سست . ج : افشال و فشل ( focl ) . فشل ( fecl ) ا . ع . هودج و آنچه در وى گسترند و زنان بر آن نشينند . ج : فشول . فشل ( focl ) ع . ج . فشل ( facl ) . فشل ( facel ) م . ع . فشل فشلا ( از باب سمع ) : كاهلى كرد و سست گرديد . و درنگى كرد . و بد دل شد . فشل ( facel ) ص . ع . رجل خشل فشل : مرد كاهل و سست . فشن ( focn ) ا . ع . نام قريهاى در مصر . فشنگ ( fecang ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - لولهء مقوائى و يا فلزى كه در جوف آن باروت و گلوله و جز آن گذارند و در انداختن اسلحهء آتشى به كار برند . فشو ( facv ) و ( focovv ) م : ع . فشا خبره فشوا و فشوا و فشيا ( از باب نصر ) : آشكار شد و پراكنده گرديد خبر او . و كذا : فشافضله . و فشت امور الناس : پراكنده شد كارهاى مردم . و فشت الماشية : بچرا گذاشته شد آن ستور . فشوش ( facuc ) ا و ص . ع . خرنوب . و گليم درشت باريك تار . و ماده شترى كه شير پستانش وقت دوشيدن پراكنده افتد . و مشكى كه آب از وى بريزد . و زن فريبنده . و مرد بباطل نازنده . و زنى كه در وقت جماع فرجش آواز دهد و يا باد برآرد . فشول ( focul ) ع . ج . فشل ( fecl ) . فشى ( fociyy ) م . ع . فشا فشوا و فشوا و فشيا . مر . فشو ( facv ) . فشيان ( facy n ) و ( facay n ) ا ع . رنج دل و دلگيرى و تاسا . فشيدن ( facidan ) و ( fecidan ) ف ل . پ . الحاح كردن . و تقاضا نمودن . و تاختن و دويدن . و يدك كشيدن اسب بالگام . فص ( fass ) م . ع . فص فصا و فصيصا . مر . فصيص ( fasis ) . فص ( fass ) و ( fess ) و ( foss ) ا . ع . نگينه . و پيوند استخوان . و پيوندگاه همهء استخوانهاى انگشت . و پيوند كار . يق : ياتيك بالامر من فصه اى من مفصله . و سياهى چشم . و دندانهء سير . ج : فصوص . فصا ( fas ) و فصاة ( fas t ) ا . ع . هستهء مويز . فصاح ( fes h ) ع . ج . فصح . و ج . فصيح . و ج . فصيحة . فصاحة ( fas hat ) ا . ع . طلاقت لسان و اداى حروف و كلمات بر نيكوترين حالتى . فصاحة ( fas hat ) م . ع . فصح فصحا و فصاحة ( از باب كرم ) : گشاده سخن و درست مخارج گرديد و زبانآور شد . و فصح الاعجمى : به زبان عربى سخن گفت آن اعجمى و نيكو شد زبان او در تكلم به عربى و غلط نگفت و دريافت شد معنى آن و يا عربى بود و زبان آور گرديد . فصاحت ( fas hat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تيز زبانى و خوشگوئى و زبانآورى و